Bitkilerinizi Beslemek ve Günlük Bakım

Bir bitkinin yeşil kalması yalnızca su içmesine bağlı değildir. Toprakta kök salan her bitki, gövde uzatmak, yaprak açmak, çiçek ve meyve vermek için topraktan besin çeker. Saksıda ya da küçük bir bahçe köşesinde yetiştirdiğiniz bitkilerde bu besinler zamanla tükenir; çünkü doğadaki gibi sürekli yenilenen bir yaprak döküntüsü, solucan hareketi ve toprak döngüsü yoktur. İşte bu noktada bitki beslenme ve gübre uygulaması devreye girer. Aşağıda, evde tek başına uygulanabilecek sade bir bakım düzeni bulacaksınız.

Bitkiler Neyi, Ne İçin İster?

Gübre etiketlerinde gördüğünüz üç harf, işin temelini oluşturur:

Bunların yanında kalsiyum, magnezyum, demir gibi elementler daha az miktarda ama mutlaka gereklidir. Örneğin yaprak damarları yeşil kalırken aralarının sararması, çoğu zaman demir alımıyla ilgili bir sorunu işaret eder.

Adım Adım Besleme Düzeni

1. Önce toprağa bakın, gübreye değil. Sıkışmış, havasız bir toprakta kökler besin alamaz; ne verirseniz boşa gider. Elinize aldığınız nemli toprak hafifçe topaklanıp parmak baskısıyla dağılıyorsa yapı iyidir. Sertleşmiş, çatlamış ya da su tutmayan topraklarda ilk iş kompost, torf veya organik madde karıştırmaktır. Toprak hazırlığı, gübrelemenin yarısıdır.
2. Bitkinin dönemini belirleyin. İlkbahardan yaz ortasına kadar süren aktif büyüme döneminde besin ihtiyacı yüksektir. Sonbaharda gelişme yavaşlar, kışın çoğu bitki dinlenmeye geçer. Dinlenen bir bitkiye gübre vermek fayda değil zarar getirir; kökler alamadığı besin tuzlarının içinde kalır.
3. Organik temeli kurun. Dikim öncesi veya sezon başında toprağın üst 5–10 santimine olgunlaşmış kompost, solucan gübresi ya da yanmış hayvan gübresi karıştırın. Bunlar yavaş çözünür, toprağın su tutma kapasitesini artırır ve mikroorganizmaları besler. Evde kompost üretiyorsanız, mutfak artıklarınız zaten bu işin en ekonomik kaynağıdır.
4. Sezon içinde takviye yapın. Saksıdaki bitkiler her sulamada bir miktar besin kaybeder. Bu yüzden büyüme döneminde iki–üç haftada bir sıvı gübre uygulaması uygundur. Yaprak bitkilerinde azot ağırlıklı, çiçek ve meyveli bitkilerde fosfor–potasyum ağırlıklı ürünler tercih edilir. Domates, biber gibi meyve verenler çiçeklenmeye başladığında karışımı potasyum yönünde değiştirmek işe yarar.
5. Dozu yarıya indirin. Ambalajdaki ölçü çoğu ev koşulu için yüksektir. Önerilen miktarın yarısıyla başlayıp bitkinin tepkisini iki–üç hafta izlemek, fazla gübrelemenin geri dönüşü zor sonuçlarından korur. Az verip tekrarlamak, çok verip düzeltmeye çalışmaktan daima kolaydır.
6. Nemli toprağa uygulayın. Sıvı gübreyi kuru toprağa dökmek kök yakar. Önce hafifçe sulayın, ardından gübreli suyu verin. Uygulamayı sabahın erken saatlerinde ya da akşamüstü yapın; öğle güneşinde hem buharlaşma fazladır hem de yapraklara sıçrayan çözelti leke bırakır.
7. Günlük bakımı alışkanlığa çevirin. Her sabah beş dakika ayırın: toprağın nemini parmakla kontrol edin, sararan yaprakları koparın, yaprak altlarına bakıp zararlı olup olmadığını inceleyin, saksıyı çevirerek ışığı eşit dağıtın. Bu kısa tur, sorunları büyümeden yakalamanın en güvenilir yoludur.
8. Not tutun. Hangi bitkiye ne zaman ne verdiğinizi yazmak, bir sonraki sezonu tahmin oyunundan çıkarır. Basit bir defter ya da telefon notu yeterlidir. Mevsim takviminizle birlikte kullandığınızda besleme düzeni kendiliğinden oturur.

Sık Yapılan Hatalar

• Cılız bitkiye bol gübre vermek. Solgun bir bitkinin sorunu genellikle besin değil; fazla su, ışıksızlık ya da kök çürüklüğüdür. Zayıf kök fazla besini işleyemez, durum kötüleşir.
• Yeni alınan bitkiyi hemen gübrelemek. Satın alınan saksılarda genellikle birkaç haftalık besin karışımı bulunur. Bitki yeni ortamına alışana kadar, yaklaşık üç–dört hafta beklemek daha doğrudur.
• Ham gübre kullanmak. Yanmamış hayvan gübresi kökleri yakar, yabancı ot tohumu ve hastalık taşır. Mutlaka olgunlaşmış olanı seçin.
• Kışın da aynı programı sürdürmek. Dinlenme döneminde uygulanan gübre toprakta tuz olarak birikir; beyaz kabuklaşma ve yaprak kenarlarında kahverengileşme bunun işaretidir.
• Her şeye tek bir ürün vermek. Fesleğen ile begonya, çilek ile sardunya aynı oranları istemez. Yaprak, çiçek ve meyve bitkilerini ayrı düşünmek gerekir.
• Sulama ile besleme ilişkisini kurmamak. Aşırı sulama, verdiğiniz besinleri saksı deliğinden dışarı yıkar. Düzenli ve ölçülü bir sulama yöntemi, güb